Warriors of Faith

Jin Prem Kio

Path of Love

Nihang Khan Kotla was a rich businessman who lived in village Kotla which was also known as Kotla Nihang Khan. He was a Muslim by birth but had deep faith and devotion for Guru Gobind Singh ji Maharaj. Every month, He along with his family would go to Anandpur Sahib, to have Darshan of Guru Gobind Singh ji Maharaj and take his blessings.

When Guru Gobind Singh ji Maharaj left Sri Anandpur Sahib, on night of 20th December they reached House of Nihang Khan. Guru Gobind Singh ji had with him Two elder Sahibzadey and 40 Singhs. Soon after, a fatally wounded Bhai Bachittar Singh ji, Guruji's beloved Warrior, whom Guruji had given the title of 'Mera Farzand' ( My Son) reached house of Nihang Khan. Bhai Bachittar Singh ji was commander of 100 Singhs who had fought Mughal Fauj on southern bank of River Sirsa and delayed their advance to follow Guru Gobind Singh ji. He had cuts all over his body and Mughals had taken him as dead and left in battlefield. All 100 Singhs had attained Shaheedi in this Jang. Bhai Bachittar Singh regained consciousness after some time and started followng trail, so that He'd get a chance to fight enemy once again and fall in Battlefield.

When he reached Nihang Khan's house, Satguruji saw his condition and left him at Nihang Khan's house, asking him to take care and do sewa of Bhai Bachittar Singh as they would have done Guruji's Sewa. Mughals had got a tip that Guruji was in Nihang Khan's house, so the Mughal fauj turned towards village of Kotla. But before they could reach there, Guru Gobind Singh ji, alongwith Sahibzadey and 40 Singhs left Kotla Village giving 'bakshish' (blessings) to Nihang Khan's family in form of a 'Khanjar' and 'Talwar'.

After Some time, Mughals surrounded Nihang Khan's Haveli and started searching for Guruji and Singhs. Nihang Khan told the Mughal commander that Guruji was not in their house and if they wished, they can search whole house. Mughal soldiers started their search operation, room after room they searched but found nothing. As they neared Room where a wounded Bhai Bachittar Singh lay on bed, Nihang Khan asked his daughter to do the sewa which was needed that moment.

As Mughals tried to enter that room,NIhang Khan told them that it was His daughter's room and she was inside with her sick Husband, taking care of him. Mughal soldiers believed in what Nihang Khan said, but confirmed from Bibi Mumtaz , '' Who is inside with you''?? Mughals asked.

''Its me and my husband here inside, he is sick'' replied Bibi Mumtaz!

Confirming that Guruji was not in house or village of Kotla, Mughal Army started its pursuit of Guruji.

On the Other hand, NIhang Khan thanked his daughter for what she did as it was due to her that Bhai Sahib ji was saved from arrest, and Guruji's bachans were fulfilled.

In Akaal Purakh's will, Bhai Bachittar Singh ji, fatally wounded, left his body after some time and went to Sachkhand. His Antim Sanskaar was done by Nihang Khan in Village Kotla himself.

And Mumtaz? What she did?
She was a Sikh daughter of Guru Gobind Singh ji. She knew what honour of Sikh woman was. She didnt had Laavan with Bhai Bachittar Singh ji, but the time she spent in his sewa nursing his wounds and the words she spoke '' Its me and my husband'' had a deep effect on her. She had said those words from her heart, accepted Bhai Sahib as her husband and she lived by them entire life!

Bibi Mumtaz didnt marry anyone else whole her life and Lived on this planet as 'Singhani' of Bhai Bachittar Singh ji.

This is Sidak, Sikhi, True Love!

Kamaljeet Singh ShaheedSar 

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Monday, September 19. 2011 in History

0 Comments More...


The Gardener and His Wife

Mohina and Sohina were once a rich couple but they had renounced all in love of Guru Gobind Singh Ji.     
They were accomplished singers, gardeners, flower-breeders and poets. They believed in Idol-worship of Vishnu and everyday used to take water from a well to bathe Idol of Vishnu in village temple. One day in morning, as they were taking water for bathing their God, a fatally wounded Gursikh, who was injured in a clash with mughals and whose body was covered with blood came to them and asked for some water as he was dying with thirst.

Mohina and Sohina were carrying sacred water in a pot to the temple for the worship of their stone deity. They said, this water is for bathing God, if we give it to you, this will become impure and God will be angry with us, and we’ll never get to meet God. The dying Sikh, hearing there words said, ‘O lost souls, If this karam is for vision of God, He will not grant you even a glimpse of himself in this life’.

They left the Sikh, who was in pain due to his wounds, and went to please their God, but were so much haunted by the Sikh’s words that they returned hurriedly from the temple sanctuary to give him the very same water, but the Sikh had died in meanwhile. His voice rang in their empty souls: "He will not grant you even a glimpse of himself'.  Saddened by the curse, they went in a state of sadness and as their pain and thirst increased, they came to know that Guru Gobind Singh Ji, Holy Master lived in Anandpur Sahib.

They sold off their property, mansion and fields and gave away the money to poor and left for Anandpur Sahib for darshan of Holy Master. But as they reached Guru’s Darbar, Holy Father had left his throne and went to his Mehal. They tried a number of times to have Darshan of Father, but were never able to have even a glimpse and then the words of dying Sikh rang in their ears again ‘He will not grant you a glimpse of himself in this life'.

One day they met Bhai Kesara Singh (Saffron Singh), the Guru's gardener, exhibited specimens of their work of plant breeding and making many a flower bloom out of its season. He employed them in garden of Mata Jeeto Ji. Nobody else knew anything about them. As the beauty of flowers increased day by day, Maharaj one day asked Mataji, ‘Jeeto ji, How are these flowers getting so beautiful every passing day’? Mataji said ‘Lord, a husband and wife have come to our garden and they look after the flowers like their own children. It’s their Love and dedication which is turning these flowers so beautiful’. Maharaj Guru Gobind Singh ji suddenly got serious, closed his eyes and opened them again, He looked up to the sky, and repeated in an undertone the words of the dying Sikh, "He will not grant you a glimpse of himself in this life'. Then he added: "Tell them they cannot see the Master yet" But the Mother afterwards paid them occasional visits in their neat nest-like hut in the garden, and they used to sing the song of the master to her. They always used to ask Mataji, When will Lord Father bless us with his Darshan? And Mataji smilingly used to place her hands on their heads and say ‘Very soon’.

They used to get up at Amrit Vela, sit together and do their Nitnem, then immerse in Simran in Garden. After Simran they together used to pluck flowers, and singing songs of Guru’s Love, make beautiful garlands for Maharaj. Every morning, whatever the season, they presented Mataji with a garland of flowers, with which the Mother garlanded the Beloved Husband Lord.  Mataji did benti many a times on behalf of Sohina-Mohina for darshan, but only words Maharaj used to say were ‘He will not grant you a glimpse of himself in this life - It was painful to see my Sikh, my Sikh who loved me ,die with thirst. A heart full of Waheguru's Love should never be given any pain, as it reaches Waheguru himself '.
Mataji would return to them and tell them what Maharaj had said. Saddened, they sometimes used to sing these lines in Maharaj’s Love.

I waited for you today
but you didn't show
No no no
I needed You today
So where did You go?
And though I haven't seen you
Are You still there?

I cried out with no reply
And I can't feel You by my side
So I'll hold tight to what I know
You're here and I’m never alone

And though I cannot see You
And I can't explain why
Such a deep, deep reassurance
You've placed in my life

We cannot separate
beause You're part of me
And though You're invisible
I'll trust the unseen

One day, a Faqir called Roda Jalali came and begged of the couple for some of their flowers that seemed to him a curiosity at that season.  Mohina and Sohina could not part with them; they were sacred, for their loving Mother, for their Beautiful Master-Father. Roda Jalali stole like a cat into the garden at night, and plucked all the flowers with a view to presenting them to the Guru in the morning.
Next morning, as the Master was sitting in the assembly of disciples,  Roda Jalali presented himself and made an offering of the ‘basket of flowers’. "Why did you not bring gold Mohurs as an offering?" said the Master. ‘Faqirs never touch gold’, said Jalali. "Then a Faqir should come empty handed", said Maharaj, "The empty hands of a Faqir are beautiful".
"But one must come with an offering", said Jalali. Thereupon the Master made a sign to Bhai Mani Singh to take off Roda Jalali's cap from behind - when lo! a few gold Mohurs fell out of it.

Meanwhile the Guru, looking at the flowers, cried like a grieved father: "O Roda! You have not plucked flowers from the bush, but you have torn two souls from God".   Saying this, the Master ran barefooted to the hut of Sohina and Mohina.  

The couple had already fainted amid their despoiled bushes; they seemed near to death. Mataji and Bhai Kesara Singh were trying to revive them but in vain. There were tears in Mataji’s eyes, seeing two beautiful faces with closed eyes and broken breaths. And the reason they had cried and died for was? That someone had stolen the flowers which were to be presented to Beautiful Lord Father. Such was love and faith and purity in their hearts. Beloved Satguru reached the garden, placed Sohina and Mohina’s heads on his hands and revived them with his glance, and sat by them, lifting their head into his lap while the Mother gave them water to drink. Their opening eyes saw those of the master gazing deeply into them. As they saw Guru Gobind Singh Ji’s beautiful and merciful face, there was rain of tears from their eyes. Both placed their heads in Maharaj’s hands and cried and cried. Seeing their Love, Maharaj took them in his arms and hugged them and said ‘My Children, this is the second life, now you are part of my family, you have gone beyond death and found me. You are mine and I am yours. We shall never separate again’.

  Those who love Guru Gobind Singh Ji Maharaj, The Beloved Master and Father, protector of weak, preserver of poor, shield of helpless have never failed on this path of Love. Guru Gobind Singh Ji Maharaj taught just one thing – Love because He himself is Manifestation of Love, Waheguru’s Love!

‘Waho Waho Gobind Singh Aape Gur Chela’

Kamaljeet Singh ShaheedSar

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Saturday, September 10. 2011 in History

1 Comment More...

MY LOVE, MY LIFE - Musings

Lion King Mister Singh,

You don't seem to do anything,

You don't get seedy and you don't get sad

You don't get greedy and you don't get mad

You don't touch drink and you don't smoke dope

You never sink low and you never lose hope

Lion King Mister Singh, do you do anything?

Yes I do, I do one thing

In the early morning I sing and I sing:

Guru Gobind Singh, Guru Gobind Singh

My love, my life, my everything

I think of you and I sing and I sing:

Guru! Guru! Waheguru!

You love me and I love You

Guru! Guru! Waheguru!

To be with You, To be with You

Guru! Guru! Waheguru!

I'm going home to be with You!

Guru Gobind Singh, Guru Gobind Singh

My love, my life, my everything

I think of you and I sing and I sing:

Now I know why the birds are singing

Now I know why the Earth is spinning

Up and over, down and around

Singing and spinning to the sound

of Guru! Guru! Waheguru!

You love me and I love You

of Guru! Guru! Waheguru!

To be with You, To be with You.

To be with You my dearest friend

Singing and spinning home again.

To be with You, to be with You

To be with You : ONCE again! 

To be with You : ONE again!

Come and meet me Waheguru jee,

Come and see me Beloved Guru jee.

And bring Your beautiful Sikhs

In a procession of Love,

Intoxicated by your praises

Playing drums and chiming bells.

Come and meet me my Beloved Friend,

I am the red carpet laid at your feet,

Ride your blue horse

In Your Procession of Love

Come and meet me

Sweet Father, Beloved Master

Guru Gobind Singh jee.

To the land of Your Sikh,

bring the dust of Your feet

and Your Procession of Love,

Come and make me complete.

To the land of Your Sikh

bring Your Amrit rain

And sow the dry soil

with Your Wonderful Name.

Sweet Master, Beloved Guru jee

Come and see me

And this time stay forever

This time let me clasp Your Lotus feet

again and again, forever and ever

and accept me in Your

Procession of love

Let me serve your brides

as they sing Your praises

With happy red faces

and blue turbans and blue gowns

Your purest pure Khalsa.

My friend and Guru jee

I lay at Your feet

My friend and Guru jee

Please make me complete

Samarjeet Singh Khalsa

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Thursday, September 8. 2011 in History

0 Comments More...

Katha Anoop Kaur from Charitropakhyaan

ਚਰਿਤਰੋਪਾਖਿਆਨ ਦੀ ਅਨੂਪ ਕੌਰ
(ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ, ਅਸਲ ਸੰਦੇਸ਼)

    ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਅੰਕਿਤ ਨਾਰੀ-ਪੁਰਖ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ‘ਚਰਿਤਰੋਪਾਖਿਆਨ’ ਦਾ 21ਵਾਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਲਈ ਵਿਵਾਦਿਤ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਮੁਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਕਿ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਮੁਦੇ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਕਰਤਾ ਨੇ ਕਾਮੁਕ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਬੁਝ ਕੇ ਛੁਟਿਆਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਰਗ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਤਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਨਿਜੀ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਹਾਂ ! ਇਸ ਕਥਾ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹਨ। ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਰਗ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਾਰੀਆਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਥਾਵਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਰਚਿਤ ਕਥਾ ਦੇ ਇਕ ਪ੍ਰਮੁਖ ਪਾਤਰ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਾਸਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹੋਵੇ। ਵਿਰੋਧੀ ਪਖ ਅਤੇ ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਰੋਧੀ ਪਖ ਜਿਵੇਂ ਤਥਾਂ ਨੂੰ ਤਰੋੜ-ਮੋੜ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਾਸਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਨਿਰਮਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਗੁਰੂ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਵਰਗ ਜਿਹੜਾ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਥਾ ਨਾਲੋਂ ਅਸੰਬੰਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਬਲਹੀਣ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਹੋ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੀ ਬੈਠਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਫਸ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਕਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਮੁਚੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ-ਮੰਥਨ ਦੋ ਹੀ ਬਿੰਦੂਆਂ ਉਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਰਹੇਗਾ। ਇਕ ਇਹ ਕਿ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਾਸਤੇ ਗੌਰਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ ਜਨਕ ? ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦੇ ਹਲ ਵਾਸਤੇ ਕਥਾ ਵਿਚ ਦਰਸਾਏ ਨਾਂਵਾਂ, ਥਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਨੌਤ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ-

1.ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ-
ਤੀਰ ਸਤੁਦ੍ਰਵ ਕੇ ਹੁਤੋ ਪੁਰ ਅਨੰਦ ਇਕ ਗਾਉ।
ਨੇਤ੍ਰ ਤੁੰਗ ਕੇ ਢਿਗ ਬਸਤ ਕਹਲੂਰ ਕੇ ਠਾਉ।
(ਅਰਥਾਤ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਨੰਦ ਪੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਸੀ, ਜੋ ਕਹਿਲੂਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਨੈਣਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ)। ਇਹ ਉਲੇਖ ਇਤਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਂਦਾ ਕਿ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਰਣਿਤ ‘ਆਨੰਦਪੁਰ’ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਜਨਮ-ਭੂਮੀ ਤੋੰ ਭਿੰਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੂਜਾ ‘ਆਨੰਦਪੁਰ’ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਦੇ ਵਸਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਨਾਮ ‘ਮਾਖੋਵਾਲ’ ਸੀ। ਸੋ ਇਹ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਘਟਨਾ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਵਸਾਉਣ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੌਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਨਾਮ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ 1696 ਈ. ਵਿਚ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੋ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਕਾਲ ਨੌਵੇਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

2.ਕਥਾ ਵਿਚ ਅਗਲਾ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਉਲੇਖ ਇਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਸਮੇਂ ਇਹ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਿਖ ਪੰਥ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ, ਯਥਾ-
ਤਹਾ ਸਿਖ ਸਾਖਾ ਬਹੁਤ ਆਵਤ ਮੋਦ ਬਢਾਇ।
ਮਨ ਬਾਛਤ ਮੁਖਿ ਮਾਂਗ ਬਰ ਜਾਤ ਗ੍ਰਿਹਨ ਸੁਖ ਪਾਇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਘਟਨਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਿਖ ਪੰਥ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਇਸ ਉਲੇਖ ਤੋਂ ਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਨੌਵੇਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

3.ੳ. ਅਗਲਾ ਤਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਥਾ ਦਾ ਨਾਇਕ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਏ ਸੀ-
ਏਕ ਤ੍ਰਿਯਾ ਧਨਵੰਤ ਕੀ ਤੌਨ ਨਗਰ ਮੇਂ ਆਨਿ।
ਹੇਰਿ ਰਾਇ ਪੀੜਤ ਭਈ ਬਿਧੀ ਬਿਰਹ ਕੇ ਬਾਨਿ।
ਅ.ਉਹ ਰਾਏ ਸ਼੍ਰੀ ਭਗੌਤੀ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਦਾ ਉਪਾਸਕ ਸੀ-
ਚਲਿਯੋ ਧਾਰਿ ਆਤੀਤ ਕੋ ਭੇਸ ਰਾਈ।
ਮਨਾਪਨ ਬਿਖੈ ਸ੍ਰੀ ਭਗੌਤੀ ਮਨਾਈ।
ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਸਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਕਾਲ-ਪੁਰੁਖ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਗਉਤੀ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਅਕਾਲ-ਪੁਰੁਖ ਦੇ ਇਸ ਨਾਮ ਦਾ ਉਪਾਸਕ ਰਾਜਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਥਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ੲ. ਰਾਏ ਇਕ ਪੂਜਨੀਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ-
ਭਏ ਪੂਜ ਤੋ ਕਹਾ ਗੁਮਾਨ ਨ ਕੀਜਿਯੈ।
ਧਨੀ ਭਏ ਤੋ ਦਖ੍‍ਯਨ ਨਿਧਨ ਨ ਦੀਜਿਯੈ।.
ਰਾਏ ਨੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-
ਪਾਇ ਪਰਤ ਮੋਰੋ ਸਦਾ ਪੂਜ ਕਰਤ ਹੈਂ ਮੋਹਿ।
ਗੁਰੂ-ਕਾਲ ਵਿਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪੂਜਯ ਵਿਅਕਤੀ ਕੇਵਲ ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਨ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ।
ਸ. ਉਸ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਰਾਏ ਲਈ ਧਰਮ ਸਰਬ-ਉਪਰ ਹੈ-
ਧਰਮ ਕਰੇ ਸੁਭ ਜਨਮ ਧਰਮ ਤੇ ਰੂਪਹਿ ਪੈਯੈ।
ਧਰਮ ਕਰੇ ਧਨ ਧਾਮ ਧਰਮ ਤੇ ਰਾਜ ਸੁਹੈਯੈ।
ਧਰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਇਸ ਵਚਨਬਧਤਾ ਵਾਲਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹ. ਰਾਏ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ-
ਪ੍ਰਥਮ ਛਤ੍ਰਿ ਕੇ ਧਾਮ ਦਿਯੋ ਬਿਧਿ ਜਨਮ ਹਮਾਰੋ।
ਬਹੁਰਿ ਜਗਤ ਕੇ ਬੀਚ ਕਿਯੋ ਕੁਲ ਅਧਿਕ ਉਜਿਯਾਰੋ।
ਬਹੁਰਿ ਸਭਨ ਮੈ ਬੈਠਿ ਆਪੁ ਕੋ ਪੂਜ ਕਹਾਊ।
ਹੋ ਰਮੋ ਤੁਹਾਰੇ ਸਾਥ ਨੀਚ ਕੁਲ ਜਨਮਹਿ ਪਾਊ।
ਉਕਤ ਪੰਕਤੀਆਂ ਦਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਰਾਏ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਛਤ੍ਰੀ-ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਉਸ ਗੁਰੂ-ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪਸਰਿਆ ਹੈ।

ਕ. ਰਾਏ ਦਾ ਪਿਤਾ ਪੂਜਯ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਦੂਰੋਂ-ਨੇੜਿਓਂ ਚਲ ਕੇ ਸੰਗਤ ਇਕਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਾਏ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਬਾਰੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ-
ਸੁਧਿ ਜਬ ਤੇ ਹਮ ਧਰੀ ਬਚਨ ਗੁਰ ਦਏ ਹਮਾਰੇ।
ਪੂਤ ਇਹੈ ਪ੍ਰਨ ਤੋਹਿ ਪ੍ਰਾਨ ਜਬ ਲਗ ਘਟ ਥਾਰੇ।
ਬਾਲ ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਦੇਸ ਦੇਸਨ ਤ੍ਰਿਯ ਆਵਹਿ।
ਮਨ ਬਾਛਤ ਬਰ ਮਾਂਗਿ ਜਾਨਿ ਗੁਰ ਸੀਸ ਝੁਕਾਵਹਿ।
ਸਿਖ੍‍ਯ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਯ ਸੁਤਾ ਜਾਨਿ ਅਪਨੇ ਚਿਤ ਧਰਿਯੈ।
ਹੋ ਕਹੋ ਸੁੰਦਰਿ ਤਿਹ ਸਾਥ ਗਵਨ ਕੈਸੇ ਕਰਿ ਕਰਿਯੈ।

ਇਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਥਾ ਦਾ ਨਾਇਕ ‘ਰਾਏ’ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀ ਵਰਗ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਰਤਾ ਵੀ ਸਹਿਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਇਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾ-ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਰੰਚਕ-ਮਾਤ੍ਰ ਵੀ ਹਾਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਰਾਟ ਉਚ-ਆਚਰਣ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਕਥਾ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਉਲੇਖ ਇਹ ਵੀ ਸਿਧ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਮੁਕ-ਕੇਲ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਦੈਵੀ-ਕੌਤੁਕ ਨਹੀਂ, ਨਿਰੀ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਦਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਰਾਮ-ਸ਼ਿਆਮ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ) ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਤੋਂ ਆਚਰਣ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਉਤਮ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਰਾਧਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਵਿਚ ਕਾਮ-ਕੇਲੀਆਂ ਲਈ ਆਤੁਰ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕਲਗ਼ੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਰਵੇਸ਼ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਉਪਮਾ-ਰਹਿਤ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਕਾਮੁਕ ਖਿਚ ਦੇ ਮਦਨ-ਜਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੰਤ ਆਚਾਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਤਾਰ-ਤਾਰ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿਆਹੁਤਾ ਰਾਧਾ ਦੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਸ਼ਿਆਮ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਾਮ-ਉਤੇਜਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਕਾਮ-ਸੰਹਾਰਕ ਹਨ। ਪਰਤ੍ਰਿਯ ਨਾਲ ਕਾਮੁਕ ਸੰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨ-ਪਰਚਾਵਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਹਰ-ਹਾਲ ਵਰਜਿਤ ਕਰਮ ਹੈ। ਉਹ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਬੇਵਸੀ ਹੋਵੇ, ਇਜ਼ਤ-ਮਾਨ, ਸਾਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ਵੀ ਦਾਓ ਤੇ ਲਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਕੋ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ- ਪਰਨਾਰੀ ਕੀ ਸੇਜ ਭੂਲਿ ਸੁਪਨੇ ਹੂੰ ਨ ਜੈਯਹੁ। ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ-ਕਥਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ ਇਤਨਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਵਿਵੇਕ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਾਮ ਦੇ ਹਰ ਛਲਾਵੇ ਨੂੰ ਛਲਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ। ਪੁਰਾਤਨ ਸ਼ਿਆਮ ਵਾਂਗ ਕਾਮ ਹਥੋਂ ਠਗਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਲ ਛਲੀਆ ਨਹੀਂ, ਅਸਲ ਛਲੀਆ ਉਹ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਹਰ ਫ਼ਰੇਬ ਉਤੇ ਵਿਜੈ ਪਾ ਸਕੇ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵੇਕ-ਬਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਅਗੇ ਬਲ-ਬੁਧੀ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਉਸ ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਵਰਗੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਕੁਟਿਲਾ ਕਾਮਿਣੀ ਦੀ ਮਕਾਰੀ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਵੰਤ ਪੁਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਤੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

   ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਲਤ-ਬਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਵਾਲੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਬਹੁਤ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨੀ ਆਵਸ਼ਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਹਣੀ ਸੰਖਿਪਿਤ ਤਾਂ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਅੰਗ ਦੀ ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਥਾ ਜੋ ‘ਚਰਿਤਰੋਪਾਖਿਆਨ’ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ (21 ਤੋਂ 23) ਵਿਚ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿਵਰਣ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ-
ਕਹਿਲੂਰ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਨੈਣਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਇਥੇ ਸਿਖ ਪੰਥ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਉਤਸਾਹ ਸਹਿਤ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵਡੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਧਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਨੂਪ (ਅਨੂਪ) ਕੌਰ ਨਾਮੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਉਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਗਨ ਨਾਮੀ ਇਕ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਿਕ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜੇ ਕਿ ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਉਹ ਸਿਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ। 

ਰਾਜਾ ਸਾਧੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਅਕਾਲ-ਪੁਰਖ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਾਧਾਰਨ ਵੇਸ਼-ਭੂਸਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਸਤੇ ਫੁਲ, ਪਾਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਆਦਿ ਭੇਟ ਕੀਤੀ। ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਉਲੇਖ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਵਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਮਿਤਰ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚਾਹ ਦਾ ਕੱਪ ਭੇਟ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਚਾਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ। ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਹਾਰ ਚੁਕੀ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤਿਤ੍ਵ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਕ ਚੁਕੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਾਮੁਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਓ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੀ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਜਾ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਪਾਪ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸਿਖ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸਿਖ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਨਰਕ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਹਠ ਉਤੇ ਅੜੀ, ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਯੁਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵਾਸ਼ਨਾ-ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨੂੰ ਯੋਗ ਠਹਿਰਾਉਂਦੀ, ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਤਨੇ ਬਲਸਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਮ-ਆਤੁਰਤਾ ਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਦਸ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵਧੀਕ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਅਯੋਗ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਅਯੋਗ ਸੰਬੰਧ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏਗਾ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਹਰ ਯੁਕਤੀ ਨੂੰ ਅਨੁਚਿਤ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਪੂਰੀ ਮਾਨਵਤਾ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਾਮੁਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਜੋ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਿਕ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਅੰਸ਼ ਮੈਂ ਮਗਰੋਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਾਂਗਾ।

ਰਾਜੇ ਦਾ ਹਠ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਡਰਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਚੋਰ-ਚੋਰ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ। ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਸੂਤ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ “ਤੈਨੂੰ  ਭਜਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ।” ਜਦੋਂ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਚਾਓ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਾ ਦਿਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਭਾਈ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੋਂ ਪਗੜੀ ਲਾਹ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਇਆ ਕਿ ਚੋਰ ਇਹ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਰ ਜਾਣ ਕੇ ਪਕੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਕਰ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿਤਾ। ਸਵੇਰੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਚਾਲ ਚਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੁਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੋਲਾ ਵਿਖਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਮਕਾਰੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਖ-ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਜੁਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੋਲਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਿਖਾਂ ਨੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਨਸੀਹਤ ਦਿਤੀ ਕਿ ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਦੁਰ-ਵਿਵਹਾਰ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ।

ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਹੋਈ। ਰਾਏ ਨੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ‘ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ। ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਵਿਹਲੇ ਸਮੇਂ ਬੁਲਾ ਕੇ ਗਲ ਕਰਾਂਗੇ।’ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਰਾਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਕਾਮ-ਵਸ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਉਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗੇ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਵੇਗੀ। ਉਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ। ਰਾਏ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਵਲ-ਛਲ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਹਿਤ ਜੋ ਕੌਤੁਕ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਖਿਮਾ ਵੀ ਮੰਗੀ। ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਿਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੇ ਗ਼ੁਜ਼ਰਾਨ ਵਾਸਤੇ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਟਕੇ ਦੇਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਤਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ-ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸੇਵਾ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਧਨਵਾਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ਼ੁਜ਼ਾਰਾ-ਭੱਤੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਬਲਕਿ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਨੂੰ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਕਤ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਸਚੀ-ਸੁਚੀ ਸੇਵਿਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖਾਂ ਮਲੇਰਕੋਟਲੀਏ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪੱਤ ਲੁਟਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਤੇ। ਸ਼ੇਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਆਪਣ ਪਾਪ ਨੂੰ ਛਿਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਉਤੇ ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਬਰ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਖ ਰੀਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਚਰਚਿਤ ਤਿੰਨ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਕਾਮੁਕ-ਉਤੇਜਨਾ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਚਤਮ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਪਖੋਂ ਇਕ ਅਤਿ-ਉਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਖ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਦੇ ਝਗੜੇ ਛਡ ਕੇ ਇਸ ਕਥਾ ਵਿਚਲੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਅਭੂਤਪੂਰਵ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਕਾਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਮਾਨਵ-ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗੇਰੀ ਰਚਨਾ ਲਭਣੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਕੁਝ ਮਹਤਵਪੂਰਨ ਅੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਪੰਕਤੀ ਦੇ ਭਾਵ ਵਿਚ ਅਸਾਂ ਰਤਾ ਵੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਧਾ-ਸਿਧਾ ਅਨੁਵਾਦ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ-

ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕਾਮਦੇਵ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵਿਕ ਚੁਕੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਕਰੋ। ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ? ਧਨਵਾਨ (ਗੁਣਵੰਤ) ਹੋ, ਤਾਂ ਨਿਰਧਨਾਂ (ਔਗੁਣਵੰਤਿਆਂ) ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਤਾਉਂਦੇ ਹੋ ? ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਰੂਪਵੰਤ ਹੋ, ਪਰ ਅਭਿਮਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ? ਧਨ, ਜੋਬਨ ਆਖ਼ਿਰ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਧਰਮ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਧਨ-ਧਾਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਹੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ ਧਰਮ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ ? ਕਿਉਂ ਇਸ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਾਇਆ ਨੂੰ (ਕਾਮ ਦੇ) ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੁਟਾਂ। ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ ਕਦੇ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦਾਗ਼ ਲਗਾਵਾਂ ? ਮੈਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੋਭਾ ਪਾ ਸਕਾਂਗਾ ?
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਕਾਮਤੁਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜੇ ਮਰਦ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਜਾਣ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਨਰਕ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰਦਿਆਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੀ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਸ-ਲੀਲਾ ਰਚਦੇ ਸਨ। ਰਾਧਾ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਰੱਬ ਨੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਦੇਹੀ ਪੰਜ ਤਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਕਾਮ-ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ? ਇਸਤ੍ਰੀ-ਪੁਰੁਖ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਉਸੇ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਾਮ-ਅਗਨੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਜੋਗ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਵਿਜੋਗ ਵਿਚ ਸੜ ਮਰਾਂਗੀ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਹੇ ਜੋਬਨਵੰਤੀ ! ਮਨ ਵਿਚ ਧੀਰਜ ਕਰ, ਕਾਮਦੇਵ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜੇਗਾ ? ਮਨ ਵਿਚ ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਕਾਮ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧਰਮ-ਪਤਨੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਸਹਿਤ ਭੋਗ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਮੰਨ ਕੇ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ ? ਕਿਉਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂ ? ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕਾਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਕਾਮ ਵਿਚ (ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਦਰ) ਮੇਰੇ ਅਪਜਸ ਦੀ ਕਥਾ ਚਲ ਪਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ ? ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂਗਾ ? ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਛਡ ਦੇ। ਜੋ ਤੂੰ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਸੋ ਕਹਿ ਦਿਤਾ, ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਕਦੇ ਸਾਹਸ ਨਾ ਕਰਨਾ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਓਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਡਰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ। ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ, ਤਾਂ ਹੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇਗਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਣ ਵੀ ਲਵੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਚੁਪ ਰਹੇਗਾ। ਭੋਗ ਨਾ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਲੱਤ ਹੇਠੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਲੱਤਾਂ ਹੇਠੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲੇਗਾ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ। ਨਪੁੰਸਕ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਲੋਕ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਾਮ-ਭੋਗ ਤੋਂ ਨਿਰਲਿਪਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਸਰੀਰਿਕ ਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ॥
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਤੁਸੀਂ ਅਨੇਕ ਯਤਨ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਇਥੋਂ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਅਜ ਰਾਤ ਕਾਮ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰੇ ਜਾਣ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਧਰਮਰਾਜ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਡਟ ਕੇ ਉਤਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਅਜ ਦੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਰੁਚੀ ਪੂਰਵਕ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਕਾਮ-ਆਨੰਦ ਮਾਣਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਜ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵੈਰੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋੜ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅਕਾਲ-ਪੁਰੁਖ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੁਲ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਰ (ਗੁਰੁਗਦੀ ਤੇ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਕਰ ਕੇ) ਸਾਡੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ ਦਿਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਾਮਭੋਗ ਕੇ ਨੀਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਜਨਮ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ? ਜਨਮ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਜੇ ਅਜ ਮੇਰਾ ਸੰਗ ਨਾ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬਦਨਸੀਬੀ ਸਮਝਾਂਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਜੋਗ ਵਿਚ ਸੜ ਮਰਾਂਗੀ, ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗੀ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਜੋਗ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਦਿਲ ਦਾ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ, ਮੇਰੀ ਕਾਮ-ਅਗਨੀ ਭੜਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਭਾਂਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਤਨੀ ਕਾਮਾਤੁਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂ ? ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ ਜਵਾਨ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਗ ਲਾ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਸਭ ਸ਼ੰਕੇ ਛਡ ਕੇ ਮੇਰਾ ਸੰਗ ਮਾਣੋ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਜੋ ਸੁੰਦਰੀ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣਯੋਗ ਮੰਨ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੁਤਰੀ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਕਾਮ-ਅੰਧ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਓੜਕ ਨਹੀਂ ਨਿਭਦੀ। ਇਕ ਮਰਦ ਛਡਿਆ, ਦੂਜਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਕਾਹਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਨੰਗਾ ਸਰੀਰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਹੈ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਕੀ ਕਰਾਂ ? ਕਾਮ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਂ ? ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ? ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਬਹੁਤ ਰਸੀਲੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਹੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ! ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਧੰਨ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਜਨਮ-ਦਾਤੇ ਧੰਨ ਹਨ। ਤੇਰਾ ਦੇਸ਼ ਧੰਨ ਹੈ। ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਤੇਰਾ ਮੁਖੜਾ ਧੰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕਮਲ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਚੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਸੌਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਚੰਚਲ ਨੈਣ ਸਜੀਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਛੀਆਂ, ਹਿਰਣਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਪਾਂ, ਦੈਤਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁਤਰ ਤੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਥਕ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਚੁਭਦੇ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਬਿਸਤਰ ਉਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਸਾਂਗੀ। ਕਾਮ-ਲਿਪਤ ਹੋਇਆਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਇਉਂ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਗ਼ੁਜ਼ਰ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਭੋਗ ਦਾ ਸਵਾਦ ਇਤਨਾ ਵੀ ਫਿਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਸਜਣੀ ! ਜਾਗਣ ਤੇ ਲਾਜ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਜਾਗਣ ਨਾਲੋਂ ਬਸ ਅਜਿਹਾ ਸੌਣ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਅਜ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗ ਮਾਣਾਂਗੀ, ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਤੇਰੇ ਨੈਣ ਤੀਰ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਕਵਚ ਹਯਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਨੈਣ ਬਹੁਤ ਸਜੇ ਹਨ। ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਤੀਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਖੁਭ ਸਕਦੇ। ਗਲਘੋਟੂ ਬੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਿਚ ਨਹੀਂ।
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਤਾਂ ਬੇਰੀ ਹੀ ਧੰਨ ਹੈ। ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਰ ਖੁਆ ਕੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਗੁਰੁਦੇਵ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਕੋ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਵਾਈ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਵਧਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ, ਪਰ ਪਰਾਈ ਨਾਰੀ ਦੀ ਸੇਜ ਉਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਾ ਜਾਣਾ। ਪਰਨਾਰੀ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਕਾਰਨ ਇੰਦ੍ਰ ਸਹਸ-ਭਗਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਕੁਰੂਪ ਹੋਇਆ। ਪਰਨਾਰੀ ਦੇ ਸੰਗ ਕਾਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕਲੰਕਿਤ ਹੋਇਆ। ਪਰਨਾਰੀ ਕਾਰਨ ਰਾਵਣ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪਰਨਾਰੀ ਕਾਰਨ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਪਰਨਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਤਿਖੀ ਛੁਰੀ ਸਮਝੋ। ਪਰਨਾਰੀ ਦਾ ਸੰਗ ਸਰੀਰਿਕ ਮੌਤ ਸਮਝੋ। ਪਰਨਾਰੀ ਭੋਗਣ ਵਲਾ ਮਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਹਥੋਂ ਕੁਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ- ਹੇ ਬਾਲਕ ! ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਾਰੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮਨ-ਬਾਂਛਤ ਵਰਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਪੁਤਰ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਤਰੀਆਂ ਸਮਝਣਾ। ਹੁਣ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਪੁਨੀਤ ਸਿਖਿਆ ਵਿਰੁਧ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਾਮਭੋਗ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ?
ਅਨੂਪ ਕੌਰ : ਤੁਸੀਂ ਹਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਸੁਖ ਪੂਰਵਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦੇ ਮਾਣੋ, ਕਿਉਂ ਅਜਾਈਂ ਰੋਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ? ਕਿਉਂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋ ? ਮੇਰੀਆਂ ਅਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ?  ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਜਿਤ ਕਰ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲਗੇਗਾ ?
ਗੁਰੂ ਜੀ : ਮੈਂ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਵਿਜੋਗੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਵੀ ਚਿਤ ਨਾ ਲਗ ਜਾਵੇ ? ਮੇਰੇ ਸਿਖਿਆ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ‘ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਰਥਾਤ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾੜ ਕੇ ਰਖੋ। ਸੇਵਕ-ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਰਖੋ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਖੜਕਾਉਂਦੇ ਰਹੋ। ਲੋਕ-ਲਾਜ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਕੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੋ। ਪਰ ਨਾਰੀ ਦੀ ਸੇਜ ਭੁਲ ਕੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਓ।’ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਦੋਂ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਰਾਇਆ ਧਨ ਪਥਰ ਸਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਸਮਾਨ। (ਇਸ ਲੰਬੇ ਸੰਵਾਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਚੋਰ-ਚੋਰ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।

ਉਕਤ ਪਦਾਂ ਵਿਚ ਕਾਮਾਤੁਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਹਠ ਅਤੇ ਸਚੇ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭੋਗ ਨਿਰਲਿਪਤਾ ਅਤਿ-ਉਤਮ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਥਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਵਿਅਕਤਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਛੁਟਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਉਚ-ਆਚਾਰ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਮੂਨਾ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦਾ ਪਰਿਪਾਲਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਿਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਣ ਦੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਏ, ਬਲਕਿ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਪਾਂ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਣ ਦਾ ਢੋਂਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਡੁਬਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਇਕ ਸੇਵਿਕਾ ਨੂੰ ਕਾਮ-ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ‘ਤੇ ਪੁਜੇ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘੁਗੂ, ਉਲੂ ਆਦਿ ਕਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤੰਤ੍ਰ-ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਚੇਤ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਸਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਧਾਰਨ ਲਿਬਾਸ ਵਿਚ ਅਨੂਪ ਕੌਰ ਦੇ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਖੇ ਨਹੀਂ ਗਏ, ਬਲਕਿ ਸਾਧੂ ਦੇ ਭੇਖ ਵਿਚ ਗਏ। ਇਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜੇ ਚਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਚਤੁਰ ਨਰ-ਨਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਥਾਵਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ। ਇਸ ਵਾਕ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਔਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿਗਾੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਆ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਹਿਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਪੁਰਖ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਰਲ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅਧੋਗਤੀ ਲਈ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਦਾ ਉਥਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਉਦਮ ਆਪ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਲੋਕ ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

Dr. Harbhajan Singh

Project Director/Head

Punjabi University Dr. Balbir Singh
Sahitya Kendra


Phones : 9997139539 (Dehradun),
9463362026 (Patiala)

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Friday, September 2. 2011 in Sri Dasam Granth

0 Comments More...

Shaheed Bhai Anokh Singh Ji Babbar

31st August is Shaheedi Diwas of three great Shaheeds of Khalsa Panth, Bhai Sahib Bhai Anokh Singh ji Babbar, Bhai Dilawar Singh ji Babbar and Bhai Gurjant Singh ji Rajasthani. All Shaheeds are respectful, irrespective of which Jathebandi they belonged to, what actions they did and how they laid down their life. It’s not in hands of a Shaheed to choose form of death; it is pre-ordained destiny, karam of a Shaheed which takes him to the Eternal moment of Glory- Moment of Shaheedi.
Shaheeds live on this world as soldiers of God, fulfilling their duties assigned by Waheguru Akaal Purakh.

Bhai Anokh Singh ji was one such great soul who was loved and blessed by Guru Parmeshwar and Singhs across all Jathebandis respected him and loved him. He worked as an Inspector in SGPC and here he came in Sangat of Bhai Fauja Singh ji and started attending Khalsa Farm of Bhai Sahib, where Simran sessions, Shastarvidya Abhyaas and Gurmat vichars were carried out by Gursikhs. After Bhai Fauja Singh ji and 12 other Singh’s Shaheedi in 1978, Bhai Sahib along with other Gursikhs got together and took upon the sewa of punishing the enemies of Panth under leadership of Bhai Talwinder Singh ji Parmar, inspired by Sant Baba Jarnail Singh ji.

Bhai Sahib had great love for Singhs of Damdami Taksal and Sant Jarnail Singh ji Khalsa Bhindranwale. Infact, it was Bhai sahib only who had gone to Santji in Akaal Takhat Sahib on night of 4th June 1984 to take arms and ammunitions for Babbar Singhs when ammunition of Babbar Singhs had finished on their morchas at Gurudwara Baba Attal Rai. Santji had said lovingly,’Anokh Singha, take as much ammunition you want, you all are my brothers, but still I wish you break the Ghera(cordon) and leave the complex. Panth needs you and your guidance after all this (Bluestar) ends’’.

Bhai Sahib said, Sat bachan Santji, we’ll fight till the last bullet, and if I survive till then, I’ll move out and carry on the mission you have entrusted upon us. Saying this Bhai Sahib left Akaal Takhat Sahib and left Darbar Sahib Complex on night of 5th June. Bhai Sahib was the last Babbar to leave Darbar Sahib Complex. Afterwards he worked as an ideologue of Babbar Khalsa and spiritual guide to hundreds of Babbar Singhs. He was the main Singh responsible alongwith Bhai Sukhdev Singh ji for removing the tag of Babbars being Jatha of Akhand Kirtani Singhs. During his sewa, he walked along with whole Panth, Singhs of all Jathebandis and backgrounds were welcomed in Babbar Khalsa, given they believed in Panthic Unity, Charhdi kala and struggle for freedom. He was very close to Bhai Sukhdev Singh ji Sakheera of Damdami Taksal as Bhai Sakheera’s sister was married to Bhai Anokh Singh ji’s brother Bhai Santokh Singh, and had planned and carried out many actions jointly with Bhai Sakheera. Bhai Sukhdev Singh attained Shaheedi in May 1986.

Bhai Sahib Ji was arrested on 20th August 1987 from Vairowal in Amritsar. He was the biggest catch for Punjab Police till date from Babbar Khalsa. He was tortured badly but Bhai Sahib didn’t give up on Sikhi sidak and well-being of his brothers who were fighting for Panth. His Shaheedi reminisces that of Bhai Sahib Bhai Mani Singh ji. Bhai Sahib’s thighs were cut open; salt was thrown on his wounds, his knees broken, his stomach pierced with hot iron rods, electric current was passed through wounds of his stomach and private parts of his body. After heavy torture when he didn’t give up, Amritsar police shifted him to Patiala. Most of the people don’t know, but it’s a fact that Bhai Anokh Singh ji was killed by Patiala police. A Singh who was part of movement told me this horrifying story. SSP of Patiala that time had ordered his Shaheedi to be video graphed.

(The Singh I met told me how Patiala police used to show his torture video to people arrested, after seeing which most of the people used to give up. But for those who had Guru’s mercy on them, the video worked in an opposite way. He told that Bhai Sahib didn’t cry, didn’t shout, didn’t say any word of helplessness, didn’t ask the butchers to leave him, instead as he was tortured, glow on his face increased, the blood on his body shined more, and his smile grew with name Waheguru. It served as an inspiration to others, that if Bhai Sahib ji can bear so much pain with smile and Waheguru on his lips, why cant they? The singh and his father were both arrested and shown that video, which gave them power to endure pain and suffering on path of Guru, whereas week hearted gave up only after seeing initial stages of torture. Singh’s father was tortured heavily, whereas he himself had to face handicap and impotence after torture.)

The way Bhai Sahib was killed was the most brutal in present times. His fingers were cut tip by tip. His body was cut open, eyes gouged out but Bhai Sahib had just one word on his tongue, Waheguru. But this one word also irked the butcher Punjab police, so they cut off Bhai Sahib ji’s tongue. They thought they had stopped his simran, ended his love for his Guru, but fools didn’t know that Brahmgiani Gursikhs don’t need Body to do Simran. Their Surat is attached to Shabad all the time, and Bhai Sahib ji’s rom rom started saying Waheguru. At last after so much brutality, when Bhai Shaib ji didn’t give up and didn’t tell police any secrets of Mission, Babbar Khalsa or whereabouts of fellow brothers, police shot him dead. Bhai Sahib’s badly mutilated body was thrown in River Beas. They killed a person, but his Love, his memories, his sacrifice, his faith, his dedication still inspires and will inspire generations of Sikhs for centuries, who’ll always remember Bhai Sahib ji as a Anokha(unique) Marytr of Sikh Panth. Bhai sahib was loved by all and he’s still loved by all, irrespective of Jathebandis and Dals. His personality and jeevan was so great that all felt oneness with him.

This Panth needs Gurmukhs like Bhai Anokh Singh ji Babbar who had the ability to rise above groupism and sectarianism, unite their self with the mission Guru gave him and stayed committed and truthful to his Faith and beliefs. Whenever the Holy Blood of Gursikhs like Bhai sahib is spilled, Warriors are born who take the Holy sword in their hands and destroy the butchers of humanity and uproot evil empires.

Parnaam Shaheedan Nu

Sri Akaal ji Sahai

Samarjeet Singh 

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Wednesday, August 31. 2011 in History

0 Comments More...

A Jhujaroo Singh talks to his Mother

ਪੁੱਤ ਖਾੜਕੂ ਤੇਰਾ ਲੜਿਆ ਜ਼ਮੀਨ ਪਿੱਛੇ
ਮਿਹਣਾ ਮਾਰੇ ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜੱਗ ਮਾਏ
ਰੁਲੇਗੀ ਖ਼ਬਰੇ ਕਿਥੇ ਲਾਸ਼ ਮੇਰੀ
ਨਹੀਂ ਸਿਵਿਆਂ ’ਚ ਵੀ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਅੱਧ ਮਾਏ

ਕੌਮੀ ਘਰ ਲਈ ਕਾਫ਼ਲਾ ਲੜ ਰਿਹਾ ਏ
ਲੜਦਿਆਂ ਪਰਿਵਾਰ ਲਈ ਲੱਗਦੀ ਸੰਗ ਮਾਏ
ਇੰਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ’ਚ ਨਾਂ ਐਵੇਂ ਉਲਝਾ ਮੈਨੂੰ
ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਮਾਏ

ਮੇਰਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੱਥਰ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਤਾ
ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਸੁਣ ਲਏ, ਭਾਵੇਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸੁਣ ਲਏ
ਲੜਨਾਂ ਕੌਮ ਖ਼ਾਤਿਰ, ਮਰਨਾ ਕੌਮ ਖ਼ਾਤਿਰ
ਆਪਣੇ ਲਾਲ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲਏ

ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਲਾਲ ਪਾਣੀ
ਪਿਆ ਕੌਮ ਤੇ ਵਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਹੁੰਦਾ
ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਫ਼ਿਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਪਸਰੀ
ਖੰਡਰ ਹੋਇਆ ਤਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਹੁੰਦਾ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ
ਮੈਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਬੋ ਮਾਏ
ਵਿੱਚ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਤੂੰ ਬਾਲਦੀ ਅੱਗ ਜਿਹੜੀ
ਲੱਗਦੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸਿਵਿਆਂ ਦੀ ਲੋਅ ਮਾਏ

ਵੇਖ ਵੈਰੀਆਂ ਕੁਫ਼ਰ ਦੀ ਹੱਦ ਕੀਤੀ
ਸ਼ਰੇਆਮ ਅੱਜ ਇੱਜ਼ਤਾਂ ਵੰਗਾਰਦੇ ਨੇ
ਅਸੀਂ ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਿਰ ਦਿੱਤੇ
ਪੱਗਾਂ ਸਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਉਤਾਰਦੇ ਨੇ

ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ ਝੋਰਾ ਜੋ ਤੂੰ ਲਾਇਆ
ਫ਼ਿਕਰ ਵੱਢ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਖਾ ਰਿਹਾ ਏ
ਬੁੱਢੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਵੀਂ ਹੌਸਲਾ ਤੂੰ
ਪੁੱਤਰ ਛਮਾਂ ਤੋਂ ਸੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏ

ਉਹਨਾਂ ਜੱਗ ਤੇ ਜਿਉਂਕੇ ਮਾਏ ਕੀ ਲੈਣਾ
ਮੁਕਾਮ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਜੋ ਮਿੱਥ ਲੈਂਦੇ
ਬਹਾਨੇ ਮਰਨ ਦੇ ਸੂਰਮੇ ਲੱਭਦੇ ਨੇ
ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਤੇ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦੇ

ਚਾਰੇ ਲਾਲ ਉਹਨੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ
ਤੂੰ ਵੀ ਕਰਦੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਨ ਮਾਏ
ਜੇ ਨਾਂ ਲੜਿਆ ਮੈਂ ਅਜੀਤ ਜੁਝਾਰ ਵਾਂਗੂੰ
ਬਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕੀ ਸੰਤਾਨ ਮਾਏ

ਭਾਣੇ ਰੱਬ ਦੇ ਰਹਿਕੇ ਤੂੰ ਦਿਨ ਕੱਟੀਂ
ਕੱਚੇ ਕੋਠਿਆਂ ਦਾ ਪਾਵੀਂ ਨਾ ਵਾਸਤਾ
ਤੂੰਜੇ ਕਦੇ ਮਮਤਾ ਦੀ ਕਾਲਜੇ ਹੂਕ ਉਠੇ
ਸੁਣ ਲਈਂ ਮੰਨੂ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਦਾਸਤਾ ਤੂੰ

ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਬਹਿਕੇ ਸੁਣ ਤਾਂ ਸਹੀ
ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦੀ ਸਰਹੰਦ ਦੀ ਕੰਧ ਮਾਏ
ਇਤਿਹਾਸ ਆਪਣਾ ਆਪ ਦੁਹਰਾ ਰਿਹਾ ਏ
ਤਵਾਰੀਖ਼ ਕਰਦੀ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਮਾਏ

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Tuesday, August 30. 2011 in History

0 Comments More...

Simran is the Key- Baba Nand Singh Ji

 One Pooranmashi, Baba Nand Singh Ji shared these bachans with Sangat -

'' Gaaviaa suniaa thin kaa har thhaae paavai, jin sathigur kee aagiaa sath sath kar maanee
Their singing and listening is approved by the Lord; they accept the Order of the True Guru as True, totally True.

- Guru Ram Das Ji, Sri Guru Granth Sahib Ji, Ang 669

A husband who lived in a distant land, once wrote a letter to his
wife and family, asking them to ensure certain tasks he instructed were
complied with. Everyone in the family read and listened to what was
written in the letter, but the letter was neatly folded away into a
corner in the cupboard. Twice daily, the wife would respectfully ensure
the letter was well kept and would read it over and over. In affection
of her husband, she would even pay her respects to the letter by burning
incense, like one would do before the image of a deity. Day and night,
she would wrap the letter in a beautiful, clean cloth and would bow to
the letter.

When the husband returned after many many years, and
asked his family whether they had received his letter, they all replied
that they did. The head of the house went on further to ask whether the
tasks he had asked had been complied with. But the family replied that
they had taken great care of his letter and reverently paid their
respects of love. The husband then told his family that the purpose of
sending the letter was not to be kept reverently in safety, but had sent
to ensure that the tasks asked were to be done without fail. The family
had failed to comply with even a single instruction written in the
letter. In disappointment, the man of the house stated that their taking
of his letter was of no use to him.

This is exactly the message in what Guru Ram Das Ji says
in the above shabad. In the complete writings of Guru Granth Sahib Ji,
man is instructed over and over, to recite the Name of Waheguru.

bhajahu guobi(n)dh bhool math jaahu
Vibrate, and meditate on the Lord of the Universe, and never forget Him.
maanas janam kaa eaehee laahu
This is the blessed opportunity of this human incarnation.

- Bhagat Kabir Ji, Sri Guru Granth Sahib Ji, Ang 1159

What Bhagat Kabir Ji is saying in the above shabad is
that the human birth has been blessed to us for the sole purpose of
remembering Waheguru in meditation. Every sant, mahapursh, gyani and
other spiritually elevated beings remind us, ‘Naam Jappo’ as this is the
first instruction of Guru Nanak Dev Ji. ''


Baba Nand Singh Ji used to encourage the Sikhs to recite
at least one complete reading of Guru Granth Sahib Ji – be it by
beginning with as many recitations one can do of Naam Jap on the mala,
Japji Sahib or Sukhmani Sahib. Many Sikhs get attached to other things
and overlook the need to recite Naam that each one of us are instructed
to do.

naam tul kachh avar na ho-ay
There is nothing equal to the Naam

- Guru Arjan Dev Singh, Sri Guru Granth Sahib Ji, Ang 265

Some Sikhs even pay Granthis and Gyanis and book Akhand
Paaths in the hope that this seva will be accepted in the True Lord’s
Court. This only amounts to a pious deed, whereas doing our Nitnem and
meditating on the Name of God is what gets recorded as our aatmic kamaai
(spiritual earning). To forsake our Nitnem (which every Sikh has been
instructed to do daily) and think that seva of anything else (like
booking Akhand Paaths and other Gurudwara seva) is acceptable, is a
grievous misunderstanding.

Once a communist remarked to Baba Isher Singh Ji that
the latter did not consider the former his equal. In return, Baba Ji
asked the communist, ‘How can I consider myself equal to you? You eat
meat, drink alcohol and consume all sorts of junk and then you do not
even come close to Simran (meditation). Tell me, what connection do you
and I have? Our connection is only with those that have forsaken
falsehood, gossip, jealousy and the consumption of meat. One can only be
free of these vices only if he/she practices Simran. Simran can be done
and maintained only when we contemplate on the teachings of our Gurus.’

The communist further remarked that to be free of so
many vices is next to impossible. BabaJi then said to him, ‘If you
cannot forsake your vices, then comply with just one of my instructions –
regularly recite your Nitnem and meditate on the Name of Waheguru. If
there is any strength in the sincerity of your Simran, then the vices
will be eradicated on their own. And if one does not comply with my
instruction of Simran, then I cannot have even the slightest connection
with that person.’

The virtue of Simran and Sangat can only be acquired
through reading and listening to the instruction of our Gurus. Those
that merely wear the robes of religion and divinity and yet from within
have no spiritual earnings (kamaai of Naam Simran, Nitnem and vices
forsaken) and are oppiste of what they show outside, will have wasted
their human birth. Those that have forsaken their Nitnem, Sangat and
Simran, consider that Kalyug (Age of Darkness) is seated on their chests
and it is Kalyug that is stopping them from engaging in the remembrance
of Waheguru’s Name.

Like the family that merely preserved and respected the
letter from the head of the family but did not heed what was being
instructed to them, likewise, we need to look unto ourselves and see if
that is what we are doing too. If we are merely reading Gurbani and not
trying to understand what the Guru is asking of us to do, it is to no
avail. There is no use of covering Guru Granth Sahib Ji in all its
expensive and royal coverings and bowing down in obeisance when we take
little or no heed of even doing our Nitnem and going to the Gurudwara to
earn the blessings of the Guru in Sadh Sangat.

If we step on the first rung of Guru’s teachings – that
is listening to what the Guru says – then a day will come when we will
be worthy of stepping onto the next rung – that of accepting what the
Guru has instructed us to do.

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Sunday, August 28. 2011 in Sant Mahapurakhs

0 Comments More...

A memory of Baba 'Tiger Force Wala'

Someone remembers a person called Baba Gurbachan Singh Manochahal?

Well, He was Sant -Sipahi son of Guru Gobind Singh Ji Maharaj. Jathedar of Sri Akaal Takhat Sahib, Jathedar of Panthic Committe and Jathedar of BTFK.

He was ordered by Sant Jarnail Singh Ji Khalsa to carry forward Sikh Resistance Movement in his absence, and Babaji stayed true to bachans of Taksal Mukhi, fighting till last breath.

His priority was Freedom of Panth from slavery and that was his Only Mission and Dream......He never looked for Jathedari or Fame, what Panth gave him, He accepted and when Panth ordered him for any sewa, He served Panth as a Sewadar, not Jathedar.

He Wanted Ekta in all Jathebandis fighting for Panth, and didnt even fire a shot at his Sikh Brothers even after they killed his real Brother due to a wrong information. That was his Sidak and Santokh.

When Bhai Sukhdev Singh attained Shaheedi, people saw tears in his eyes. They asked why are you crying as Jathedar (Sukhdev Singh) had differences with you?

And Baba replied, What if we had differences, still he was my Brother.

He never allowed a Baraat of more than 11 members from his family or from anyone of his Jathebandi's Singh's side or any useless spendings on marriages. Looking at his example, hundreds of simple marriage ceremonies were held in Majha Region which he attended and where he used to bless the newly-wed couples.

He never celebrated Diwali or other festivals in his household. He used to say, My sisters were raped, my brothers were butchered and are still being killed, How can i Celebrate and Enjoy these festivals and new years? He even wrote a Poem sharing his Pain and anguish, a poem which showed how much dard he carried in his heart of his Kaum.

My friends will be waiting For my New Year greetings wishing them happiness,

Oh my friend! How can I wish happy New Year to you,

As yet I still have to guard my heritage under constant threat of humiliation.

The turban of my Father is rolling somewhere in the dust,

It might be waste in the dark corner of some police station.

After the murders of our mothers and sisters, tears have been unceasing.

Our innocent boys who are soft as flowers lie beneath the bridges, below the trees murdered in false encounters.

Our sister's honor remains unavenged since the Delhi massacre,

I am in great and constant grief like the tender butterfly that flutters and turns white with fear,

whose wings have turned Grey with the passing of time.

In this struggle I may not be recognized and may get lost,

And in this dreadful situation in what way can I then convey my New year greetings to you.

We will wait for better times.

Then shall I send such greetings When Spring visits our garden !!

He always asked Sangat to support families of Shaheeds with all the means they have. He didn't just fight, he made sure that those who fight and die for Panth, their families are looked after well, their children go to school and their daughters get married with Honor.

He could have escaped from Battlefield, but even when he knew that death was imminent, He was heard singing in streets of villages and sidewalks of Wheat Fields in Punjab

''Sir ditteya baajh nahi rehna dharam sir ditteya Baajh nahi rehna''

His Father, His Mother, His brother, His nephews were killed, but he didnt budge from his Path of Revolution.

And One day he attained Martyrdom for Panth, sacrificing his life at altar of Truth, but prophesied that One day, Panth will defintiely have its Freedom, Its Raaj.

That was what Baba was ! Now look for yourself at Jeevan of those who claim to be leaders of Panth, Generals of Panth. See how they live, how they enjoy luxuries of life, how they talk about Shaheeds and Movement but can't tell what they want to do for Panth, they would give slogan of Khalistan to Youth, but will not tell how they plan to move. They are people who spend thousands and thousands of Pounds and Dollars and Rupees on marriages of their children, make sure their children stay safe and away from so-called Movement, but dont help Shaheed families in Punjab. And there are those who want Singhs living in Punjab to rise, fight and die, but dont wish to speak even a word in their favour while sitting in western countries. These are the people who have turned their back towards Guru, towards Shaheeds and still call themselves Sikhs.

Where will we find Our Sant, Our Baba again? Dasmesh Pita knows best what plans he has for us, for his Panth!

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Tuesday, August 23. 2011 in History

0 Comments More...

Baba Maha Singh Ji Mataur (Bapu Ji)

When Guru Gobind Singh ji Maharaj created Khalsa Panth, Army of Akaal purakh, Maharaj created it with Baani and Shastar. While Baani was for spirituality, to attain closeness to Waheguru, to win over the vikaars inside the mind, to purify heart and be truthful, honest, humble and pure, Shastars were given to defend Dharam, the poor and helpless. This is the path which has been given by Satguru Maharaj to his Khalsa Panth, path of Bhagti-Shakti, of Piri and Miri.

             Sant Giani Kartar Singh Ji Khalsa, 13th Jathedar of Damdami Taksal was blessed by Guru Gobind Singh ji Maharaj to re-start the Shaheedi parampara to create Khalsa Raaj. Under Santji’s guidance, a group of Singhs was being readied to wage Dharamyudh in future, who would take up shastars and fight for freedom of Panth. Singhs like Bhai (Sant Giani) Jarnail Singh ji, Bhai Thaara Singh, Bhai Gurbachan Singh Manochahal, Bhai Dalbir Singh Abhyaasi, Bhai Aroor Singh, Bhai Gurdev Singh Usmaanvala  were part of this group. On the other hand Bhai Maha Singh ji and Bhai Dalbir Singh ji were ordered by Mahapurakhs to increase their Naam-Baani-Saadhna so that Baani read by them could help the Singhs in struggle. Shakti comes with Bhagti, Tej comes with Naam and Naam-Baani is the source of a Sikh’s power. Only those who have Naam Baani di Kamaaii can make a real change in society.  Walking on Guru Gobind Singh Ji’s path of Bhagti-Shakti, Santji asked Bapu Maha Singh ji Mataur and Bhai Dalbir Singh Ji Abhyaasi to do 101 Japji Sahib paths everyday, not for personal benefit but for Charhdi kala of Khalsa Panth and Jhujaroo Singhs. Bapu Maha Singh ji and Bhai Dalbir Singh ji, following bachans of Mahapurakhs started this rigorous Jaap and amazingly, both Gursikhs lived with this Nitnem till last day of their life. Bhai Dalbir Singh ji attained Shaheedi on 9th June 1984 fighting Indian Army while Bapu ji went to sachkhand in January 2011.

Babaji came to Taksal during time of Vadde Mahapurakh Sant Gurbachan Singh Ji Khalsa. Babaji attained such a high awastha that all the Singhs of Taksal, including Jathedar Sant Kartar Singh ji, Sant Jarnail Singh ji used to respect him.

  When Government was about to arrest Sant Jarnail Singh Ji Khalsa in September 1981, after murder of Lala Jagat Narain, Santji called Baba Thakur Singh ji and Baba Maha Singh ji to his room and asked their views on an issue. Both asked Santji about the matter and Santji said ‘ Its my nitnem after being Mukhi of Taksal that I go every morning Amritvela and have Ishnaan in Amrit Sarovar, after that I do parkarma and come back to my Aasan. Now I’ll be arrested and I’ll be in police custody. If I do this now, will it be against Maryada and Gurmat?’

Both Mahapurakhs advised Santji not to break the Nitnem and go for Ishnaan to Darbar Sahib as there was nothing against Gurmat in it. Bapu Maha Singh ji said that If you were doing this for something else, then it would have been against Maryada, but now its all about Maharaj and Prem and where there is Prem, everything is justified. 
(This incident has been mentioned here to tell the Sangat the amount of respect and trust Sant ji had in Baba Thakur Singh Ji and Baba Maha Singh ji and also spiritual prowess and power of Sant Giani Jarnail Singh Ji Khalsa.)

     During Operation Bluestar, Army surrounded Gurudwara Gurdarshan Parkash, Headquarters of DamDami Taksal at Mehta Chowk. Baba Thakur Singh Ji had been asked to remain Gupt by Santji and Baba Maha Singh Ji Mataur was looking after sewa at Taksal. When Tanks surrounded Gurudwara, Army officers asked all the Singhs to come out and surrender. Babaji knew the Army would then bombard the Gurudwara Sahib and demolish it. Baba Maha Singh Ji Mataur sat down near Nishan Sahib and asked the Army to do what they want, either shoot them, bomb them o whatever, but they would not come out of Gurudwara Sahib. There were only handful of Singh at Taksal and they also came and sat with Babaji. Villagers also came hearing the news and sat down near Babaji. Babaji started Chaupai Sahib Jaap near Nishan Sahib and asked the Army to do what the wanted to do. It was the Partaap of Baani and Babaji’s Kamaai and simran that although Army kept a Ghera of Taksal for three days, but Tanks didn’t enter Gurudwara Sahib nor was a shot fired towards Maharaj. The Army officer, leading the attack was so amazed by Babaji’s Darshan and words that He took back his troops without firing a bullet.
Baba Thakur Singh ji came back to Mehta Chowk in August 1984. Here Baba Thakur Singh Ji requested Baba Maha Singh ji to do Ardas to Maharaj that Indira be punished as soon as possible. Babaji did Ardas at feet of Guru Granth Sahib ji Maharaj and within 40 days, Bhai Satwant Singh and Bhai Beant Singh Ji finished Indira. Baba Thakur Singh ji distributed sweets that day and also pledged to look after families of Singhs who punished Indira Gandhi. Deepmaala was also done at Gurudwara Gurdarshan Parkash.

Later during Freedom movement, SSP Gobind Raam was brutally killing Singhs and families of Jhujaroo Singhs. Inhuman torture was inflicted upon Bibiya and small children.  This pained Baba Thakur Singh Ji much and Babaji again asked Baba Maha Singh ji to do Ardas to Maharaj that ‘’Maharaj kirpa karo, Gobind Ram di jarh patti jaaye’’.
Babaji did Ardas and within days, Baba Jugraaj Singh ji (KLF) blew up Gobind Ram, but interestingly, His only son was shot dead a few days before his death by Singhs.  Gobind Ram’s root had been uprooted from this world; Waheguru had heard Ardas of his beloved Mahapurakhs.

          After divisions in ranks of Jhujaroo Jathebandis, Baba Thakur Singh ji sensed the future of movement. Panth was going through most turbulent period and bloody period and Babaji asked all the Singhs to do Naam Kamaai and Baani Jaap for Charhdi Kala of Panth. Baba Maha Singh ji used to remain immersed in Naam Baani for hours at length.

   After Baba Thakur Singh Ji Khalsa Ji left for Sachkhand on 24th December 2004,  enemies of Panth colluded and took over DamDami Taksal’s Headquarters, Gurudwara Gurdarshan Parkash and going against bachans of Baba Thakur Singh ji, did Shaheedi di Ardas of Sant Baba Jarnail Singh ji Khalsa. All the senior Singhs of Taksal were insulted and forced to leave Mehta Chowk. Baba Thakur Singh ji had already told what would happen after them and they had ordered Singhs to be peaceful and calm, as justice would be done one day. Following Babaji’s bachans, Singhs left Taksal and went to different places. Baba Maha Singh Ji Mataur also came to his house near Chandigarh and continued his Baani Jaap here till his last breath.

Babaji’s Nitnem was as follows.
Panj Baaniya da Jaap
101 Japji Sahib de Paath and Beant Baaniya of Guru Nanak Dev ji
Baani of Guru Angad Dev ji
Baani of Guru Amardaas ji
Baani of Guru Raamdas ji
Baani of Guru Arjan Dev ji
Baani of Guru Teg Bahadur ji
Baani of Guru Gobind Singh ji Maharaj.
( It was Babaji’s Nitnem to do few chosen Baaniya of each Satguru ji everyday and this routine continued till his last day)

Living according to Bachans of Sant Giani Kartar Singh Ji Khalsa, Baba Maha Singh Mataur lived a life of Baani. His inner self had become One with Maharaj’s Baani, Baani Saroop. Guru lived in those Mahapurakh’s heart, in his bachans. Santji had said that while Singhs fight in battlefield, you do Naam Kamaai to help them spiritually and Babaji lived according to bachans of Mahapurakhs. He said many times to Baba Thakur Singh ji that I also want to attain Shaheedi, but Babaji always said Babaji your sewa is to read Baani. Its with Kamaii and Ardas of Gursikhs like you that one day Khalsa Panth will attain Freedom and Charhdi Kala once again.

Kotaan Kot Parnaam to Brahmgianis like Baba Maha Singh Ji Mataur.

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Saturday, July 23. 2011 in Sant Mahapurakhs

1 Comment More...

Shaheed Jathedar Gurdev Singh Ji Kaunke

Bhai Gurdev Singh ji Kaunke was a Charhdi kala Gurmukh, Diamond of Damdami Taksal and Loyal soldier of Khalsa Panth. Bhai sahib was appointed Working Jathedar of Akaal Takhat sahib in January 1986 and he did this sewa till his Shaheedi. He was the one who went out in Rural Punjab in that dark period and awakened Sikh masses by doing Katha of Guru Granth Sahib ji and Sri Dasam Granth. Areas of Ludhiana,Moga,Jagraon and Faridkot transformed considerably. Malwa belt of Punjab saw a revolution and there were Amrit Sanchars on daily basis in which hundreds used to tak Amrit and become Khalsa. Bhai Sahib had a highly pure character, high Gursikhi jeevan, Awastha and humble attitude. Thousands were inspired by his magnetic personality, left drugs and patitpuna and became Gursikhs and part of Sikh movement.

                   Bhai Sahib ji woke up at 1am in the morning and his Nitnem continued till 8 am, and it was only after finishing his Nitnem that he used to eat or drink something. He did 25 Paath of Sukhmani Sahib and 101 Paath of Japji Sahib daily, apart from regular Nitnem of 7 Baaniya. Bhai Sahib had a very humble attitude, yet he was strong and firm in his beliefs and when times to show firmness came, he showed his Sipahi aspect aswell. His self was always imbued in remembrance of True Waheguru, and his eyes showed the ‘Naam-ras’ he had in his heart.

                    When Panthic committee declared State of Khalistan on 29th April 1986, CM of Punjab Barnala ordered his police to enter Darbar Sahib and arrest the Singhs. Bhai Sahib ji was in Parkarma that day, and Singhs requested him to leave the parkarma, but Bhai Sahib ji stayed on to maintain sanctity of Sri Darbar Sahib and Sri Akaal Takhat Sahib. Police arrested Bhai Sahib with scores of other Singhs and was taken to Haryana. Here Bhai Sahib refused to eat anything made in police canteen. When police saw Bhai Sahib’s resolve not to eat anything made by police, Lnagar was arranged from nearby Gurudwara. From here He was moved to Sangrur high security Jail. The Deputy Superintendent of Jail, Jagroop Sio was a chela of Narkdharis and hated Sikhs. He asked Bhai Sahib to remove his Gatra, which Bhai Sahib ji refused saying that As per the position of Jathedar of Akaal Takhat Sahib, he retained his right to keep his Kirpaan in Jail. Jagroop ordered constables to remove Bhai Sahib’s Kirpan, but constables didn’t go near Bhai Sahib. Jagroopa, maddened by anger, went to his Office and brought a pair of scissors and cut Bhai Sahib’s Gatra from behind. Bhai Sahib held his Kirpan in One Hand and with other, slapped Jagroopa on face so hard that he fell on floor. One gursikh constable delivered this news in every barrack of Jail, hearing which, all the Sikh prisoners started shouting slogans in favour of Jathedar ji. Singhs started hunger strike in Jail. Seeing situation slipping out of hands, Jagroop came to Jathedar ji, bowed his head at their feet and asked for forgiveness. Jathedar ji requested Singhs to finish the hunger strike and things became normal once again.

                         After some days, Jathedar ji was shifted to Nabha High security Jail. Here Bhai Jagjeet Singh Gill (KCF) was also lodged in a separate cell. While all the inmates were given few hours in a day to come out of their cell, meet with others and walk in Jail grounds, Bhai Jagjeet Singh wasn’t taken out. One day Jathedar ji saw Jagjeet Singh and asked the sentries why this Singh isn’t brought out of his cell. They said He is very dangerous Kharkoo, as he had freed Bhai Gurjant Singh Rajasthani  by attacking the police party when he was being taken to courts. Also He had killed guards in Sangrur Jail and escaped twice from Jail. Jathedar Gurdev Singh ji Kaunke, who saw every Sikh Jhujaroo as his Brother and Son, who had pain for every Sikh, who was being tortured in Jails of Punjab, asked the sentries to call Jail Superintendent. When Superintendent came, Jathedar ji asked him to open Bhai Jagjeet Singh’s cell so that he too can have some fresh air and take a walk or else stop taking Him (Jathedar ji) also from his cell. Superintendent opened the cell of Bhai Jagjeet Singh that very moment and asked the sentries to take him out for walk. Jathedar ji went ahead himself, and helped Bhai Jagjeet Singh get up and walk, supporting him with his hands. ( As Jagjeet Singh had been tortured badly and wasn’t in a situation to walk all by himself).  Such was Prem Piaar Jathedar ji had for Jhujaroos.

              Baba Thakur Singh Ji Khalsa, Kaarajkaari Jathedar of Damdami Taksal always went to Bhogs of Shaheed Singhs and helped them in every way possible.  Babaji used to say that These Singhs are dying for us, for our honour, and its our duty that we look after their families and children. Babaji had started a regular monthly sewa for thousands of Shaheed families. Jathedar Gurdev Singh Ji Kaunke always used to accompany Babaji to these samagams and stand with Jhujaroo Singhs in time of distress.

  Wassan Jaffarwal and Harinder Kahlo had accused Bhai Sahib ji once of being partial and taking sides. Bhai Sahib Ji summoned Harinder Kahlo, who refused to have said anything against Jathedar ji. The local media in Amritsar was embarrassed after Jathedar ji left Harinder Kahlo without any punishment. They gave to Jathedar a copy of signed statement by Wassan Jaffarwal wherein he had accused Jathedar Gurdev Singh Ji of being Partial and not doing his duty properly. Bhai Sahib ji summoned Jaffarwal to Akaal Takhat Sahib to seek clarification. Jaffarwal, being the sly fox he was, outrightly refused to have said ‘Anything’ against Bhai Sahib ji. Jathedar Gurdev Singh Kaunke brought out the letter from his pocket and showed it to Jaffarwal, who, seeing himself exposed started asking for forgiveness. Jathedar Gurdev Singh Ji Kaunke imposed ‘Tankhah’ on Jaffarwal and asked him to seek apology from Khalsa Panth, as he had tried to divide Panth with his statement. Jaffarwal played diplomatically and asked Jathedar and Khalsa Panth for apology and also finished his Tankhah. (Jathedar ji ordered other Jathebandis not to harm Jaffarwal after this peshi, as many Singhs had asked Bhai Gurdev Singh ji for permission to do ‘Sudhaai’ of Jaffarwal. This statement of Jaffarwal was the root of division which were seen in Jhujaroo Singhs later in movement.)

        Seeing his Parchar, popularity, influence and sewa, Jathedar Gurdev Singh ji Kaunke was arrested again in 1989 by SSP Sumedh Saini and tortured . Police saw him as ''Second Bhindranwala'' and feared his charisma. Later he had to be released as courts ordered Bhai Sahib’s release.

   Punjab police was adamant to finish Jathedar Gurdev Singh ji, as he was the one parcharak who had the charisma and ability to unite Khalsa Panth and take struggle forward.  On 20th December 1992, Bhai Sahib ji was arrested again and was tortured badly by Swaran ghotna, Harbhagwan sodhi and Gurdeep sio of Jagraon police. Bhai sahib was killed on 1st January 1993 and his body was thrown in River. Before his Shaheedi, his bones were broken, flesh pierced with hot iron rods and electric shocks were given to Singh Sahib ji, still he remained in Charhdi kala and took every torture on himself, with firm faith in Maharaj.

    People like Bhai Sahib and Baba Manochahal were true Jathedars of Akaal Takhat Sahib who served panth and fought for Panth till last breath.  It was jeevan of Gursikhs like Bhai Gurdev Singh Ji Kaunke (Jathedar Ji) that brought back memories of Akali Baba Phoola Singh ji back in Sikh conscience. Great Souls like Bhai Sahib come very rarely on this planet, and when they come, they leave foot marks for generations to come, which if followed, take nations to glory, honour and Freedom.

Posted by Kamaljeet Singh Shaheedsar on Friday, July 22. 2011 in History

0 Comments More...

Page 3 of 8, totaling 77 entries


Search for an entry in Jatha Shaheedan:

Did not find what you were looking for? Post a comment for an entry or contact us via email!